Bilans Sportu | Łukasz Strzelecki #17. Zielony sport – od strategii wizerunkowej do warunków rozwoju systemu
Jeszcze kilka lat temu pojęcie zielonego sportu pojawiało się przede wszystkim w kontekście działań wizerunkowych i strategii społecznej odpowiedzialności biznesu. Dziś coraz wyraźniej widać, że transformacja ekologiczna staje się jednym z kluczowych czynników wpływających na sposób finansowania sportu, zarządzania infrastrukturą, organizacji wydarzeń oraz funkcjonowania lig i klubów. Nie jest to już element dodatkowy, lecz jeden z warunków dalszego rozwoju całego sektora.
Przykładem dobrze wpisującym się w ten kierunek jest współpraca Polskiej Ligi Koszykówki z marką ERREA, obejmująca produkcję w Europie, wykorzystanie certyfikowanych materiałów oraz długofalowy model partnerstwa oparty na stabilności operacyjnej. Skrócenie łańcuchów dostaw, większa kontrola nad procesem produkcyjnym i personalizacja produktów odpowiadają globalnym trendom w przemyśle sportowym. Jednocześnie przykład ten pokazuje, że zielona transformacja nie dotyczy pojedynczego produktu czy technologii, lecz całego systemu sportu – od infrastruktury i logistyki po modele finansowania i zarządzania.
Skala wyzwania. Ślad klimatyczny sektora sportowego
Jak wynika z analiz przygotowanych w ramach inicjatywy UN Sport for Climate Action Framework, największy udział w emisjach generowanych przez sektor sportowy mają transport drużyn i kibiców, infrastruktura sportowa, produkcja sprzętu i odzieży oraz organizacja wydarzeń sportowych. Oznacza to, że wpływ sportu na klimat nie wynika z jednego obszaru działalności, lecz z całego łańcucha wartości.
Jeszcze mocniej skalę tego zjawiska pokazuje raport Rapid Transition Alliance „Climate Footprint of Sport”, w którym oszacowano, że globalny sport odpowiada za setki milionów ton emisji CO₂ rocznie. Autorzy raportu wskazują, że kluczowym źródłem emisji pozostaje mobilność związana z uczestnictwem w wydarzeniach sportowych, a więc transport zawodników, sztabów oraz kibiców.
Dane dotyczące pojedynczych wydarzeń potwierdzają tę diagnozę. Zgodnie z wyliczeniami przedstawionymi w UEFA Sustainability Strategy finał Ligi Mistrzów może generować ponad trzysta tysięcy ton CO₂, z czego zdecydowana większość wynika z podróży kibiców. Oznacza to, że bez zmiany modelu mobilności nie będzie możliwe realne ograniczenie śladu środowiskowego sportu.
Infrastruktura sportowa jako kluczowy obszar transformacji
Znaczenie infrastruktury w procesie transformacji energetycznej potwierdzają dane International Energy Agency, według których budynki użyteczności publicznej należą do najbardziej energochłonnych obiektów w całej gospodarce. Hale widowiskowo-sportowe i stadiony, ze względu na skalę kubatury, oświetlenie i systemy klimatyzacji, znajdują się w grupie obiektów o najwyższym zużyciu energii w przeliczeniu na metr kwadratowy.
To właśnie dlatego w międzynarodowych strategiach zrównoważonego rozwoju sportu kluczowe miejsce zajmują systemy zarządzania energią, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii oraz projektowanie obiektów wielofunkcyjnych. Johan Cruijff Arena z systemem magazynowania energii opartym na bateriach samochodów elektrycznych czy koncepcja igrzysk olimpijskich w Paryżu w 2024 roku, gdzie zdecydowana większość obiektów to infrastruktura istniejąca lub tymczasowa, są przykładami nowego podejścia do zarządzania obiektami sportowymi.
W warunkach polskich szczególnego znaczenia nabiera efektywność wykorzystania infrastruktury już istniejącej. Doświadczenia związane z funkcjonowaniem programu Orlik pokazują, że największy zwrot społeczny i zdrowotny generuje nie sama inwestycja budowlana, lecz sposób zarządzania obiektem oraz program aktywizacyjny. Oznacza to przesunięcie punktu ciężkości z budowy nowych obiektów na optymalizację wykorzystania tych, które już powstały.
Transformacja przemysłu sportowego i skracanie łańcuchów dostaw
Zmianę modelu produkcji sprzętu sportowego szczegółowo opisuje raport McKinsey „Sporting Goods 2023: The Sustainability Imperative”. Zgodnie z jego wnioskami przyszłość branży opiera się na skracaniu łańcuchów dostaw, produkcji dopasowanej do rzeczywistego zapotrzebowania zamiast nadprodukcji oraz pełnej identyfikowalności materiałów i procesów produkcyjnych.
Produkcja zlokalizowana w Europie, wykorzystanie certyfikowanych tkanin spełniających normy środowiskowe oraz personalizacja strojów klubowych oznaczają nie tylko ograniczenie śladu węglowego, lecz również większą stabilność operacyjną i lepszą kontrolę kosztów. Z tego punktu widzenia zielona transformacja staje się elementem strategii ekonomicznej, a nie wyłącznie ekologicznej.
Polska między potencjałem a brakiem systemowych standardów
Kierunek zmian w polskim sporcie został zarysowany w dokumencie „Strategia rozwoju sportu w Polsce do 2030 roku” przygotowanym przez Ministerstwo Sportu i Turystyki. Wskazuje on na potrzebę powiązania rozwoju infrastruktury sportowej z efektywnością energetyczną, zrównoważonym rozwojem oraz polityką zdrowotną państwa.
W praktyce pojawiają się pierwsze projekty modernizacji energetycznej obiektów, raporty ESG przygotowywane przez kluby sportowe oraz instalacje odnawialnych źródeł energii na stadionach i halach. Jednocześnie wciąż brakuje jednolitych standardów środowiskowych dla infrastruktury sportowej, systemowego mierzenia śladu węglowego wydarzeń sportowych oraz powiązania finansowania publicznego z kryteriami zrównoważonego rozwoju. Bez tych elementów transformacja będzie miała charakter rozproszony i ograniczony.
Zielony sport jako nowy model finansowania
Transformacja ekologiczna zmienia również sposób finansowania sportu. W Unii Europejskiej dostęp do środków publicznych i prywatnych coraz częściej uzależniony jest od spełniania kryteriów taksonomii UE, raportowania ESG oraz efektywności energetycznej. Analizy instytucji europejskich pokazują, że projekty spełniające te warunki są postrzegane jako mniej ryzykowne i mają łatwiejszy dostęp do kapitału.
W praktyce oznacza to, że zielony sport przestaje być jedynie projektem środowiskowym, a staje się modelem zarządzania kosztami energii, ryzykiem inwestycyjnym i stabilnością finansową organizacji sportowych.
Wnioski. Zielona transformacja jako projekt systemowy
Zielony sport nie jest już działaniem wizerunkowym ani elementem strategii komunikacyjnej. Obejmuje zarządzanie kosztami energii i infrastruktury, zmianę łańcuchów dostaw, nowe modele sponsoringu oraz powiązanie sportu z polityką zdrowotną i społeczną.
Partnerstwa takie jak współpraca Polskiej Ligi Koszykówki z marką ERREA pokazują kierunek zmian, jednak kluczowa transformacja rozegra się na poziomie systemowym i będzie dotyczyła sposobu finansowania sportu, zarządzania infrastrukturą oraz projektowania polityk publicznych.
Zielony sport przestaje być wyborem. Staje się warunkiem rozwoju całego sektora i jednym z najważniejszych kryteriów jego konkurencyjności w nadchodzących dekadach.
Łukasz Strzelecki
Więcej Eksperci
Jakub Zajdel. Nie tylko gole. Jak Bundesliga i La Liga opowiadają swoje historie?
Bundesliga i La Liga należą do najważniejszych lig piłkarskich świata. Obie budują swoją obecność poza granicami krajów. Korzystają też z podobnych narzędzi – storytellingu, digitalu, klubowych marek, gwiazd i międzynarodowych aktywacji. A jednak opowiadają futbol nieco inaczej.
