Bilans Sportu | Łukasz Strzelecki #12. Samorządy jako fundament finansowania sportu w Polsce

Finansowanie sportu w Polsce w zdecydowanej większości opiera się na jednostkach samorządu terytorialnego. Dane opublikowane ostatnio przez Ministerstwo Sportu i Turystyki, GUS oraz PwC jednoznacznie pokazują, że to właśnie samorządy – a nie budżet centralny – ponoszą główny ciężar utrzymania i rozwoju kultury fizycznej. W 2024 roku wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną wyniosły 1,68 mld zł, podczas gdy jednostki samorządu terytorialnego przeznaczyły na ten cel aż 11,01 mld zł. Ta dysproporcja pokazuje realny układ sił w polskim systemie sportu – państwo wyznacza kierunki i programy, natomiast samorządy realizują sport „tu i teraz”, w bezpośrednim kontakcie z mieszkańcami.

Łukasz Strzelecki

Udostępnij

Lokalny wymiar decyzji sportowych

Struktura wydatków samorządowych dodatkowo potwierdza, że sport w Polsce ma charakter wyraźnie lokalny. Ponad 57% środków przeznaczają gminy, a blisko 35% miasta na prawach powiatu. Województwa i powiaty odgrywają w tym systemie rolę marginalną. Oznacza to, że kluczowe decyzje dotyczące klubów, infrastruktury, wydarzeń sportowych czy programów aktywizacyjnych zapadają na poziomie najbliższym mieszkańcom. Z punktu widzenia sportmarketingu i zarządzania sportem to wójt, burmistrz lub prezydent miasta staje się jednym z najważniejszych interesariuszy całego ekosystemu sportowego.

Infrastruktura jako główny kierunek wydatków

Analiza struktury wydatków pokazuje, że samorządy wciąż postrzegają sport przede wszystkim przez pryzmat infrastruktury. Blisko połowa środków trafia na obiekty sportowe – stadiony, hale, boiska czy baseny. Znacznie mniejsze środki przeznaczane są na instytucje kultury fizycznej oraz zadania miękkie, takie jak programy sportowe, animacja lokalnej aktywności czy sport powszechny. Taki model inwestowania buduje trwałe zaplecze materialne, ale jednocześnie rodzi pytania o efektywność społecznego wykorzystania infrastruktury i zdolność samorządów do aktywizowania mieszkańców poza samym „stawianiem obiektów”.

Sport jako narzędzie polityki zdrowotnej i społecznej

W debacie publicznej sport samorządowy nadal bywa postrzegany głównie jako koszt budżetowy. Tymczasem coraz więcej badań i doświadczeń praktycznych pokazuje, że wydatki na kulturę fizyczną są inwestycją o długofalowym charakterze. Aktywne społeczeństwo oznacza niższe koszty ochrony zdrowia, mniejszą absencję chorobową i wyższy kapitał społeczny. W tym sensie sport lokalny staje się elementem polityki zdrowotnej, edukacyjnej i społecznej, choć ten aspekt wciąż jest słabo eksponowany zarówno w komunikacji samorządów, jak i w narracjach marketingowych.

Nierówności terytorialne w dostępie do sportu

Choć globalne kwoty wydatków samorządowych robią wrażenie, nie oddają one pełnego obrazu sytuacji. Dostęp do sportu w Polsce jest silnie zróżnicowany przestrzennie. Duże i zamożne miasta mogą pozwolić sobie na kompleksowe inwestycje infrastrukturalne i szeroką ofertę programową, podczas gdy mniejsze gminy często ograniczają się do utrzymania podstawowych obiektów. Te różnice przekładają się na poziom aktywności fizycznej mieszkańców, jakość szkolenia sportowego oraz potencjał rozwoju lokalnych klubów.

Samorząd jako największy sponsor sportu młodzieżowego

Jednym z najmniej dostrzeganych aspektów finansowania sportu jest rola samorządów jako faktycznego głównego sponsora sportu dzieci i młodzieży. To środki JST utrzymują infrastrukturę szkolną, finansują kluby młodzieżowe, szkolenie trenerów i organizację lokalnych rozgrywek. Bez tego wsparcia system sportu młodzieżowego w Polsce praktycznie przestałby funkcjonować. W tym sensie samorządy pełnią rolę mecenasa sportu, który nie zawsze jest widoczny w medialnym przekazie, ale ma kluczowe znaczenie dla przyszłości polskiego sportu wyczynowego.

Niewykorzystany potencjał współpracy z biznesem

Mimo ogromnych nakładów finansowych samorządy wciąż stosunkowo rzadko sięgają po nowoczesne formy współpracy z sektorem prywatnym. Partnerstwa publiczno-prywatne, naming rights obiektów sportowych czy wspólne programy aktywizacyjne nadal pozostają wyjątkiem, a nie standardem. To poważne ograniczenie rozwojowe, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów utrzymania infrastruktury i presji budżetowej. Dla sportmarketingu lokalnego oznacza to dużą, wciąż niewykorzystaną przestrzeń do tworzenia innowacyjnych modeli finansowania sportu.

Implikacje dla sportmarketingu i polityki sportowej

Struktura finansowania sportu w Polsce jasno pokazuje, że przyszłość sportu rozgrywa się na poziomie lokalnym. Skuteczny sportmarketing musi więc uwzględniać specyfikę samorządowych budżetów, język polityk publicznych oraz cele społeczne, a nie tylko emocje i wyniki sportowe. Infrastruktura pozostanie ważnym elementem systemu, ale coraz większe znaczenie będą miały programy aktywizujące mieszkańców, integrujące sport z edukacją, zdrowiem i lokalną tożsamością.

Podsumowanie – sport blisko mieszkańców

Analiza danych finansowych jednoznacznie wskazuje, że polski sport nie jest finansowany „z góry”, lecz budowany oddolnie – przez gminy i miasta. To tam zapadają decyzje, które realnie wpływają na aktywność fizyczną społeczeństwa, rozwój sportu młodzieżowego i jakość lokalnej infrastruktury. Zrozumienie tej logiki jest kluczowe zarówno dla decydentów publicznych, jak i dla wszystkich podmiotów działających w obszarze sportmarketingu. Jeśli przyszłość sportu w Polsce ma być stabilna i zrównoważona, musi być oparta na mądrym, partnerskim i długofalowym zarządzaniu na poziomie samorządowym.

Bilans Sportu Łukasz Strzelecki Marketing sportowy samorządy w Polsce

Udostępnij