Modele wsparcia kobiet w sporcie. Przykłady i dobre praktyki na poziomie rządowym w Europie

Wsparcie sportu kobiecego stało się jednym z kluczowych elementów polityki rządowej w wielu krajach. Państwa te rozwijają programy, które wzmacniają zawodniczki, trenerki i liderki sportowe, a także budują bardziej równościowe, bezpieczne i dostępne środowisko treningowe oraz organizacyjne. Poniżej przedstawiono rozwiązania i modele działania stosowane realizowane na poziomie rządowym w Europie.

Udostępnij

Przykłady krajów i dobre praktyki na poziomie rządowym w Europie

Równość płci w sporcie jest coraz intensywniej wspierana poprzez działania wzmacniające udział i bezpieczeństwo kobiet na wszystkich poziomach rywalizacji oraz zarządzania. Powstają standardy chroniące przed dyskryminacją, a także strategie łączące zasady równego traktowania z zasadami finansowania – coraz częściej środki publiczne są przyznawane pod warunkiem spełniania wymogów związanych z równością. Szczególną uwagę zwraca się również na rozwój kobiecych kadr. Wprowadzane są inicjatywy wspierające trenerki, sędzie
i liderki sportu, a także rozwiązania ułatwiające łączenie kariery sportowej z edukacją lub pracą, w tym wsparcie zawodniczek będących matkami.

Dedykowane programy rządowe i strategie krajowe

Programy te wzmacniają udział kobiet na wszystkich poziomach aktywności sportowej – od sportu powszechnego po wyczynowy i zarządzanie sportem.

Program „Mujer y Deporte” (Hiszpania)

Realizowany przez Consejo Superior de Deportes (CSD), hiszpańską centralną agencję ds. sportu. Jego głównym celem jest wspieranie i promowanie sportu kobiecego na wszystkich poziomach – od sportu profesjonalnego po amatorski.

Program obejmuje:
1) dotacje dla federacji sportowych i klubów realizujących projekty wspierające kobiety,
2) rozwój trenerek, sędziach i liderek sportowych poprzez szkolenia, mentoring i granty,
3) badania i analizy monitorujące udział kobiet w sporcie
i skuteczność działań równościowych,
4) wsparcie instytucjonalne dla federacji
w opracowywaniu planów równości i integracji kobiet w struktury sportowe.

Program jest całkowicie finansowany państwa, a środki są przyznawane corocznie, co zapewnia stabilność i trwałość działań.

Wybrane efekty programu:
1) liczba licencji sportowych: spośród ponad 4,3 miliona licencji federacyjnych w Hiszpanii, około 25% należy do kobiet (2025), co pokazuje, że sport kobiecy zyskuje, choć nadal pozostaje mniejszością w porównaniu z mężczyznami,
2) lepsza widoczność i promocja sportu kobiet w mediach i w federacjach sportowych dzięki grantom i kampaniom medialnym,
3) rozwój struktur równościowych: federacje i kluby wdrażają plany równości, zwiększając zatrudnienie kobiet w rolach trenerskich i decyzyjnych.

Stabilne finansowanie umożliwia realizację długofalowych projektów (CSD deklaruje, że między 2018 a 2025 przeznaczono w sumie 12,6 miliona euro na „Mujer y Deporte”).

Więcej o programie: https://www.csd.gob.es/es/deporte-y-mujer

Strategia krajowa „Equality in Sport Plan” (Szwecja)

Program obejmuje:

1) kompleksową strategię równościową wdrażaną w szwedzkim sporcie publicznym, nakładającą na federacje i kluby finansowane ze środków państwowych obowiązek równego traktowania oraz zachowania równowagi płci w strukturach zarządczych.

Wybrane efekty programu:
1) wprowadzono system monitoringu finansowania sportu pod kątem płci, dzięki któremu kluby muszą wykazywać równy dostęp dziewcząt i chłopców do treningów, infrastruktury i środków publicznych, a program „Hands on Equality” dostarcza praktyczne narzędzia wdrożeniowe.

Więcej o programie: https://centrumforidrottsforskning.se/en/monitoring-state-support-sport/themes/gender-equality-swedish-sports?utm_source=chatgpt.com

Polityka w formacie „Standardy bezpieczeństwa w sporcie”

Polityka w tym formacie określa zasady tworzenia bezpiecznego, odpowiedzialnego
i wspierającego środowisk.

Program „Safeguarding Sport” (Irlandia)

Program rządowy realizowany przez Sport Ireland, państwową agencję odpowiedzialną za rozwój sportu w Irlandii. Celem jest tworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska sportowego dla wszystkich uczestników, w szczególności kobiet i dziewcząt, poprzez wzmacnianie standardów ochrony i dobrych praktyk w sporcie.

Program obejmuje:
1) wyznaczenie osoby ds. bezpieczeństwa w każdej federacji lub klubie, odpowiedzialnego za procedury zgłaszania i interwencji,
2) szkolenia dla trenerów, sędziów i kadry zarządzającej w zakresie etyki, przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji,
3) monitoring, audyty i wsparcie dla federacji w zakresie tworzenia bezpiecznych środowisk sportowych.

Wybrane efekty programu:
1) program jest częścią wymogów dla federacji sportowych, co oznacza wsparcie rządowe i instytucjonalne, a jego implementacja jest obowiązkowa dla podmiotów chcących otrzymywać finansowanie lub uczestniczyć w systemie sportowym kraju,
2) wprowadzenie standardów, które stają się normą w całym sektorze sportowym w Irlandii.

Program działa systemowo — wymaga od federacji przestrzegania standardów, tworzenia procedur i wyznaczenia odpowiedzialnych osób, co sprzyja trwałej zmianie kultury sportowej. Więcej o programie: https://www.sportireland.ie/ethics/safeguarding-sport

Powiązanie przyznawania finansowania z realizacją zasad równości płci

Przyznawanie finansowania jest uzależnione od wdrażania zasad równości płci w działalności i strukturach organizacji sportowych.

Finansowanie powiązane z równością płci (Ministère des Sports / CNOSF, Francja)

Aby otrzymać granty lub dofinansowanie projektów sportowych, federacje i kluby muszą wykazać, że uwzględniają kwestie równości płci w swoich planach i projektach.

Program obejmuje:
1) projekty, które promują udział kobiet w strukturach, trenerstwie, programach rozwojowych i działaniach wspierających sport kobiet, są oceniane wyżej przy przyznawaniu środków. Raporty francuskiego Ministerstwa Sportu monitorują udział kobiet w strukturach federacji, trenerstwie i członkostwie, co wpływa na decyzje finansowe w kolejnych latach.
2) system oceny projektów i monitoringu zapewnia, że federacje są motywowane do wdrażania polityk równościowych, nawet jeśli nie obowiązuje absolutny przymus ustawowy „bez planu = brak środków”. Podejście to pozwala na długofalowe włączenie równości płci do strategii rozwoju sportu, zwiększa udział kobiet w strukturach sportowych oraz wspiera równy dostęp do możliwości rozwoju w sporcie.

Wybrane efekty programu:
1) federacje, które nie posiadają polityki równości lub nie uwzględniają jej w projektach, nie są automatycznie pozbawione finansowania, ale ich wnioski mogą być ocenione niżej, co zmniejsza szansę na otrzymanie dotacji,
2) równość płci staje się czynnikiem strategicznym przy przyznawaniu funduszy, motywując federacje do wdrażania polityk równościowych,
3) monitoring i audyty, w tym współpraca z projektami międzynarodowymi (np. All In Plus), umożliwiają dodatkowy nadzór i porównanie wyników między federacjami, co wspiera skuteczność wprowadzanych działań.

Więcej o programie: https://www.sports.gouv.fr/le-ministere-des-sports-de-la-jeunesse-et-de-la-vie-associative-reaffirme-son-engagement-en-faveur

Rozwój kadr kobiecych – programy dla trenerek, sędzin i liderek sportu

Programy wspierające trenerki, sędzie oraz liderki sportu w budowaniu kompetencji, kariery
i udziału w strukturach decyzyjnych.

Strategia „Women and Girls in Sport” (Niemcy)

W 2023 roku Federalny Instytut Nauk o Sporcie (BISp), działający pod Federalnym Ministerstwem Spraw Wewnętrznych (BMI), przyjął rządową strategię „Women and Girls in Sport”. Dokument ten wyznacza długofalowe cele i kierunki działań na rzecz zwiększania udziału kobiet i dziewcząt w całym niemieckim systemie sportu – od sportu wyczynowego po struktury zarządcze.

Program (strategia) obejmuje:

1) systemowe zwiększanie liczby trenerek oraz kobiet w sztabach szkoleniowych,
2) rozwój i wzmacnianie udziału sędzin w strukturach sędziowskich,
3) zwiększanie reprezentacji kobiet w organach zarządzających sportem (zarządy, komisje, komitety),
4) finansowanie projektów pilotażowych, programów mentoringowych oraz badań naukowych, w tym dotyczących ścieżek kariery trenerek.

Wybrane efekty programu: 1) BISp realizuje priorytet badawczy FeMaLe – Women and Girls in High-Performance Sport, który jest centralnym elementem strategii „Women and Girls in Sport”. Strategia ta ma na celu m.in. zwiększać świadomość i świadczenia dotyczące potrzeb kobiet i dziewcząt w sporcie — szczególnie w sporcie wyczynowym i strukturach naukowych.

Więcej o programie: https://www.bisp-sportinfrastruktur.de/SharedDocs/Downloads/Publikationen/Publikationssuche_Sonderpublikationen/StrategyPaperrFeMaLe_ENG.html

Systemowe wsparcie dla mam-sportsmenek

Skoordynowane rozwiązania prawne, finansowe i edukacyjne, które umożliwiają kobietom bezpieczne przejście przez okres ciąży i macierzyństwa bez konieczności rezygnacji z kariery sportowej.

Rozwiązania prawne gwarantujące ochronę zawodniczek, obejmujące zarówno okres ciąży, jak i powrotu do aktywności sportowej po porodzie (Włochy)

Regulacje te funkcjonują w ścisłej współpracy z CONI Athlete Committee oraz są promowane na poziomie europejskim przez European Athletes as Parents Association (EAPA).

Program:

1) przyjęte rozwiązania przewidują tzw. „maternity protection” dla sportowczyń
2) zawodniczki w ciąży oraz po porodzie mogą korzystać z subsydiów zastępujących utracony dochód sportowy,
3) wsparcie finansowe ma na celu utrzymanie ciągłości kariery sportowej, a nie jedynie doraźną pomoc socjalną,
4) mechanizmy te ograniczają ryzyko przymusowego zakończenia kariery z powodów ekonomicznych

Wybrane efekty programu:

1) zabezpieczenie dochodu – zawodniczki w ciąży i po porodzie mogą otrzymywać świadczenia kompensujące czasową utratę wynagrodzenia lub stypendium sportowego, 2) kontynuacja kariery sportowej – ciąża nie skutkuje automatycznym zerwaniem kontraktów sportowych ani wykluczeniem z systemu wsparcia,
3) skuteczny powrót do sportu – badania pokazują, że włoskie zawodniczki olimpijskie wracają do rywalizacji średnio ok. 7 miesięcy po porodzie, przy odpowiednim wsparciu medycznym i organizacyjnym,
4) model referencyjny w UE – włoskie rozwiązania są wskazywane przez EAPA jako dobra praktyka europejska w obszarze sportu i równości płci.

Więcej o programie: https://www.sport.governo.it/it/bandi-e-avvisi/sostegno-alla-maternita-delle-atlete/

Inspiracje europejskie dla rozwoju polskiego sportu

Największy potencjał leży nie w tworzeniu nowych, jednorazowych inicjatyw, lecz we wbudowaniu równości płci w istniejący system sportu: finansowanie, regulacje, bezpieczeństwo i rozwój kadr. To podejście realistyczne, skalowalne i zgodne z dobrymi praktykami UE. Doświadczenia europejskie pokazują, że szczególnie skuteczne są rozwiązania oparte na jasno określonych strategiach krajowych, jednolitych standardach bezpieczeństwa, stabilnych mechanizmach rozwoju kadr kobiecych oraz regulacjach umożliwiających łączenie kariery sportowej z życiem rodzinnym. Włączenie tych elementów do istniejącego systemu pozwoliłoby wzmocnić jego efektywność, trwałość i odporność na zmiany instytucjonalne oraz buduje trwałe warunki rozwoju sportu kobiet – niezależne od zmian na polu kadrowym czy politycznym.

Równość w sporcie jako obowiązek, nie projekt

Przedstawione modele pokazują, że skuteczne wsparcie kobiet w sporcie wymaga działań systemowych:od strategii równości i standardów bezpieczeństwa, przez powiązanie finansowania z wymogami równościowymi, aż po rozwój kobiecych kadr i ochronę sportsmenek-matek. Kluczowe rozwiązania mają wspólne cechy – są trwałe, finansowane publicznie, osadzone w politykach rządowych i obowiązujące wobec organizacji sportowych, a nie dobrowolne. Wnioski są jednoznaczne: równość w sporcie nie jest efektem pojedynczych projektów, lecz konsekwentnej polityki na poziomie krajowym. Wprowadzanie obowiązkowych standardów, finansowania powiązanego z równością i wsparcia rozwojowego dla kobiet buduje sport bardziej dostępny, profesjonalny i zrównoważony.

programy wsparcia kobiet sport kobiet wsparcie kobiet

Udostępnij